Blog > Komentarze do wpisu

-> Sto lat temu tarnowianie też wierzyli w rozwój miasta

Linia telefoniczna do Wiednia, tramwaj do Wojnicza – tym żyło miasto w 1910 r.



   Przełom lat 1909/10, to zakończenie wielkich obchodów roku Juliusza Słowackiego i rozpoczęcie przygotowań do 500. rocznicy bitwy Grunwaldzkiej.
   Na jednej z sesji jesiennych 1909 Rada Miejska debatowała nad przedłużeniem linii tramwajowej aż do Świerczkowa i gdy niewiele brakowało do uchwalenia  stosownego zarządzenia, głos zabrał pewien dowcipny radny i zaproponował przedłużenie linii do.. Wojnicza. Nie obyło się bez kłótni i obraźliwych epitetów. Rajcowie stwierdzili, że pomysły często podpitego kolegi niegodne są rozpatrywania i wniosek oddalili. W gazecie Pogoń ukazało się specjalne ogłoszenie:
   LECZ OPILSTWO – zanim opój prawo naruszy! Alkolin jest łatwo rozpuszczalnym preparatem, który n.p. gospodyni domu mężowi swemu w śniadaniowym napoju może podać bez zwrócenia nawet jego uwagi. W wielu przypadkach osoba dotycząca nie może nawet pojąć dlaczego nagle nabiera wstrętu do spirytusu i tłumaczy to sobie nadmiarem użycia, tak jak można znielubić potrawę, którą się zjada zbyt często.
   W tym samym roku Helena Mniszkówna wydała powieść „Trędowata”, a Stanisław Reymont „Chłopów”.
   Rok 1909 nie obfitował w wielkie wydarzenia, mające szczególny wpływ na niemałe w tym czasie galicyjskie miasto Tarnów. Siłą nieświadomej numerologii wszystkie znaczniejsze decyzje przechodziły zarządzeniami włodarzy miasta na rok z okrąglejszą datą 1910. Wielkim wydarzeniem było przybycie światowej klasy cyrku Angelo. Jak podawała gazeta „Pogoń”, występami popisywali się między innymi: Chińczycy jako artyści warkoczowi (?), arabskie ogiery siwe jako konie do bujania, rasowe Węgry jako wspinacze, Meksykan jako konie bez siodeł i Rosjanie – odważni jeźdźcy syberyjscy i stepowi, mistrzowie w ujeżdżaniu wszelkich narodów. Cyrk występował na placu Świńskim – dzisiejsza Kapłanówka – mógł pomieścić jednorazowo 6500 widzów. Przy okazji na terenie cyrku pojawiła się reklama ważnego dla pań specyfiku.
Triumf francuskiej kosmetyczki! Pełny biust osiągnąć można przez zewnętrzne wcieranie Elixiru Lavaliera. Od pań z prowincyi przyjmeniemy zamówienia przez pocztę.
   Radni pod przewodnictwem burmistrza Tertila wprowadzili zarządzeniem obowiązek dla szynkarzy numerowania szklanek na piwo i mycia naczyń pod bieżącą wodą – w tym celu zalecono przelewanie wody z ustawionej wysoko konewki do cebrzyka poniżej. Woda zgodnie z nakazem magistratu nie mogła być powtórnie stosowana do mycia. Bąbelki w piwie miały być robione przez dodawanie dwutlenku węgla, a nie powietrza, jak do tej pory, a w toaletach szynkarze musieli zainstalować wentylatory.
   W 1909 roku Tarnowem wstrząsnęła wiadomość o działającej na terenie klasztoru Jasnogórskiego szajki złodziejskiej. Rabusie – w tym jeden z braci zakonnych – okradali obraz Najświętszej Marii Panny z drogocennych ozdób, wstawiając na to miejsce podrobione wota. W proceder zamieszana była kochanka zakonnika i kilku polityków. Doszło do morderstwa i politycznego skandalu, który spowodował przesunięcie granicy zaboru rosyjskiego. Wierni wstrząśnięci obrzydliwym świętokradztwem modlili się w tarnowskich kościołach i zamawiali specjalne nabożeństwa w katedrze.
   Za wstawiennictwem posła Battaglii, w ramach reformy szkół zawodowych, Tarnów dostał pozwolenie na założenie szkoły handlowej. Padł również projekt utworzenia szkoły przemysłowej, ale tarnowski magistrat nie wyraził zgody. Natomiast rok szkolny zapoczątkowało Pierwsze Żeńskie Gimnazjum w Tarnowie.
   Decyzją rajców tarnowskich na ulicy Wałowej wysypano kilkanaście fur grubego kamienia i pozostawiono bez słowa wyjaśnienia. Mieszkańcy, chcąc nie chcąc, musieli własnoręcznie rozdrobnić kamień i wdeptać w ulicę. Dr Tertil, oprócz swoich spraw sądowych – był pierwszym pieniaczem w Tarnowie – nie widział potrzeby udzielenia pomocy przy budowie nawierzchni.
   W 1909 roku w Nowym Jorku oddano do użytku most łączący Manhattan z Brooklynem (Manhattan Bridge) i zmarł wódz plemienia Apaczów, słynny buntownik Geronimo.
   1910 rok okazał się, zgodnie z przewidywaniami, bardziej dynamicznym od poprzedniego. Już 1 stycznia uruchomiono w Tarnowie linię telefoniczną do Wiednia, Budapesztu i Bośni. Fakt ten umiejscowił Tarnów na drugim miejscu po Lwowie w rankingu miast najbardziej postępowych ówczesnej Galicji. Zapadły trzy bardzo kluczowe decyzje dla miasta: budowa nowego gmachu dworca kolejowego według projektu Karola Grazie, inwestycja w budowę elektrowni miejskiej i wodociągów z nowym systemem kanalizacyjnym. Wydanie tych decyzji nazwano „Świętem inwestycji” w Tarnowie. Powstał Bank Rękodzielniczy i Bursa Rękodzielnicza dla Terminatorów.
   W styczniu tego roku urodziła się, pochodząca spod Tarnowa, poetka Maria Kozaczkowa, Irena Sendlerowa, Akira Kurosawa i Agnes Gonxha Bojaxhiu, zwana później Matką Teresą z Kalkuty, laureatka Nagrody Nobla w 1979 roku.
   W obawie przed epidemią cholery tarnowski magistrat wydał zarządzenie o utrzymywaniu bezwzględnej czystości w miejscach publicznych i prywatnych ubikacjach. Zarządzenie dotyczyło również strychów, podwórek i klatek schodowych.
   Jak pisała „Pogoń”, z powodu wylewających się nieczystości z kamienic przy tarnowskim rynku nie sposób było przeprowadzić odpowiednią kontrolę. Kamienice owe, zamieszkałe przez ubogą ludność żydowską, zawsze straszyły mieszkańców brudem i niechlujstwem. Dziennikarz „Pogoni” zapewnił mieszkańców o pełnym bezpieczeństwie przed epidemią, bo jak zaznaczył – w Tarnowie nic się nie uda, nawet cholera.
   Galicyjskie Towarzystwo Elektryczne z ograniczoną poręką A.E.G. Union poinformowało mieszkańców, że rozpoczęło zapisy na udostępnianie elektryczności do prywatnych mieszkań. Na miejscu można było zakupić lampy i kinkiety.
   Jednocześnie w mieście pojawiło się kilka firm, świadczących usługi dla ludności w postaci doprowadzenia prądu i siły do prywatnych lokali.
Przedsiębiorstwo dla oświetlenia elektrycznego i przeniesienia siły  inżyniera Rudolfa Poppera w Krakowie ma zaszczyt zawiadomić p.t. publiczność iż z dniem 1 października otwiera w Tarnowie filię swego przedsiębiorstwa i wykonywać będzie instalacye każdego rodzaju i każdej wielkości. Zgłoszenia przyjmuje biuro ul. Krakowska 22, tel. 202.
   W stolicy Galicji, Lwowie subkomitet rady miejskiej, wyraził zgodę na równe kandydowanie do władz miejskich kobiet i mężczyzn. Na mocy tej uchwały obywatelki Lwowa zyskały prawo do ubiegania się, tak jak mężczyźni, o 100 krzeseł w Radzie Miejskiej. 20 miejsc pozostawiono dla przedstawicieli kurii lwowskiej.
   Lwów stał się pierwszym miastem w Europie, dającym równe prawa do ubiegania się o miejsca w ratuszu obu płciom. Na wieść o tym w Tarnowie uaktywniły się związki i ugrupowania kobiece.
   Największym wydarzeniem roku 1910 był niewątpliwie wielki pochód zorganizowany z okazji rocznicy bitwy Grunwaldzkiej.
   Przez miasto, od parku dworcowego do Katedry, przeszedł wielki tłum mieszkańców miasta i okolic. Wszyscy ubrani w ludowe stroje śpiewali patriotyczne pieśni. Byli specjalnie przebrani rycerze na koniach i orkiestry strażackie, grające podniosłe melodie. Po odsłonięciu tablicy pamiątkowej wmurowanej w ścianę Katedry, przemówił do tłumu burmistrz, dr Tadeusz Tertil.
   Po części oficjalnej odbyło się wiele festynów i potańcówek. Nie stwierdzono żadnych zakłóceń obchodów.
   Jaki będzie rok 2010?
   Z pewnością też będzie wiele się działo, też przyjedzie cyrk, też pokłócą się tarnowscy radni.
   Jeśli w mieście nie odbędą się szczególnie uroczyste obchody 600-lecia Bitwy pod Grunwaldem, miasto i tak będzie miało co świętować. W marcu minie dokładnie 680 lat od lokalizacji Tarnowa.




Jerzy Reuter



poniedziałek, 11 stycznia 2010, tarnowski_kurier_kulturalny

Polecane wpisy

  • - > Świetlicki w parku

    W drugiej edycji projektu „Doba dla kultury”, która odbywała się w Tarnowie 31 maja i 1 czerwca, poczesne miejsce przypadło dubeltowemu spotkaniu z

  • -> Jak Piłsudski obalił rząd Witosa

    Chłop z Wierzchosławic przewidział, że marszałek przejmie władzę na drodze przewrotu? Był piękny maj 1926 roku. W stolicy jednak mało kto z beztroską patrzył na

  • -> Paleta Marty Odbierzychleb

    Malarstwo „pani od polskiego” to przede wszystkim kwiaty, pejzaże i ostatnio portrety. Aktualnie oglądać je można w nauczycielskiej Galerii „P



Znajdziesz nas w Google+




WSPARCIE DLA MATYSKA










Pegazem po Tarnowie 512

Tarnowski Teatr kończy sezon bez personalnych rewolucji. W nowy wejdzie z odrobinę mniejszym zespołem - aktorzy Jolanta Januszówna i Jerzy Ogrodnicki przechodzą na emeryturę. E. Pietrowiak, dyrektor artystyczna tarnowskiej sceny, bacznie przygląda się absolwentom szkół teatralnych, ale na razie nie zamierza powiększać etatowego zespołu. Gotowa jest też lista osób, które mają tworzyć reaktywowaną po latach Radę Artystyczną Teatru Solskiego. W jej składzie znajdą się m.in. aktorzy tarnowskiej sceny oraz… M. Smolis, związany z warszawskim Teatrem Syrena. Za nami również Debata Finałowa pomiędzy II LO i XVI LO, której przewodnią tezą był: „Tarnów to miasto sprzyjające młodym ludziom”. Całość tego oryginalnego projektu edukacyjnego (współfinansowany przez Szwajcarię), realizowanego w Tarnowie, to głównie zasługa stosunkowo młodego tarnowskiego Stowarzyszenia KANON, któremu przewodzą Iwona i Dariusz Snopkowscy. Zgodnie ze zasadą przyjętą w Tarnowskiej Lidze Debatanckiej, na godzinę przed pojedynkiem odbyło się losowanie stron. XVI LO przypadło bronienie tezy, II LO natomiast jej oskarżanie. A w Loży mędrców zasiedli m.in. prezydent Tarnowa R. Ścigała, redaktor naczelny Temi T. Bałchanowski i szef Działu promocji Radia RDN Małopolska M. Biedroń. Stosunkiem głosów 2:5 (małe punkty: 728:807) Loża opowiedziała się po stronie opozycji w tej debacie czyli II LO. Tym samym tytuł Mistrza Tarnowskiej Ligi Debatanckiej przypadł II Liceum Ogólnokształcącemu, XVI Liceum Ogólnokształcące im. Armii Krajowej zdobyło drugie miejsce. Należy przypomnieć, iż trzecie miejsce w rozgrywkach zajął Zespół Szkół Ekonomiczno - Gastronomicznych w Tarnowie. Już teraz Organizatorzy zapraszają na UROCZYSTĄ GALĘ w tarnowskim teatrze planowaną na 18-go czerwca, na której nastąpi wręczenie Pucharu Mistrza Tarnowskiej Ligi Debatanckiej, medali oraz pamiątkowych prezentów dla wszystkich uczestników projektu. Już po raz drugi w Tarnowie, w ramach obchodów Światowego Dnia Rozwoju Kultury, odbyła się „Doba Dla Kultury”. W trakcie „Doby” w dniach 31 maja (piątek) – 1 czerwca (sobota) można było, m.in.: zwiedzić kabiny projekcyjne Kina Marzenie, zobaczyć scenę „z drugiej strony” w tarnowskim Teatrze, spotkać się z M. Świetlickim i wziąć udział w koncercie „Świetlików” w Pałacyku Strzeleckim. Ponadto, spotkać się z postaciami z bajek na pikniku dla najmłodszych w Parku Strzeleckim, wziąć udział w warsztatach radiowych i telewizyjnych, uczestniczyć w próbie warsztatów wokalnych w TCK, zwiedzić introligatornię i dział starodruków MBP, zobaczyć wystawy w BWA, Muzeum Etnograficznym, siedzibie ZPAP, Galerii Aniołowo, Izbie Pamięci Światowego Związku Żołnierzy AK, zwiedzić Dworek Paderewskiego w Kąśnej Dolnej. We wszystkich instytucjach biorących udział w „Dobie dla Kultury” można było zbierać okolicznościowe „stemple uczestnika”. Dla najaktywniejszych przewidziano nagrody. Miniony tydzień zakończył pierwszo czerwcowy, niestety deszczowy, blok imprez związanych z Dniem Dziecka, którego artystyczną dominantą był rozpoczynający się właśnie tego dnia w tarnowskim teatrze V Festiwal Spektakli Dziecięcych Mała Talia. Blisko 5000 dzieci z regionu tarnowskiego będzie miało okazję zobaczyć 5 tytułów zaprezentowanych przez aktorów z Rzeszowa, Częstochowy, Rabki i Tarnowa. Kończąc odnotujmy jeszcze symboliczną wizytę w Tarnowie najstarszego ocalałego z getta tarnowskiego Żyda 87 – letniego Leo Kleina…



Z cyklu o tym i owym 162 czyli urodziny województwa...

Onegdaj, w sobotę województwo tarnowskie obchodziłoby 38. urodziny. Obchodziłoby, gdyby nie przestało istnieć. Stało się tak w wyniku reformy administracyjnej z 1stycznia1999 roku. W tym momencie na jego terenie mieszkało ponad 700 tys. ludzi. Dokładnie 1 czerwca 1975 Tarnów stał się stolicą nowo utworzonego województwa tarnowskiego. Graniczyło ono z województwami: krakowskim, kieleckim, tarnobrzeskim, rzeszowskim, krośnieńskim i nowosądeckim. 86 lat temu, dokładnie 4 czerwca, odbyło się uroczyste otwarcie Muzeum Miejskiego. Józef Jakubowski, drugi zastępca burmistrza Juliana Kryplewskiego, 7 stycznia 1927 roku złożył Radzie Miejskiej propozycję powołania „Muzeum Miasta Tarnowa”. Sześć dni później szanowne grono rajców jednogłośnie projekt przyjęło. Wspomniana uchwała rady z 13stycznia 1927 roku przewidywała przekazanie na cele muzeum dwóch pokoi na pierwszym piętrze kamienicy przy ulicy Krakowskiej 12, będącej własnością tzw. funduszu teatralnego (dziś mało kto pamięta, że to przy Krakowskiej w Tarnowie stanąć miał teatr). Pomieszczenia muzealne wyremontowano, po czym Józef Jakubowski przeniósł doń archiwum miejskie wraz z przejętymi depozytami. Żywe zainteresowanie tarnowskiej prasy towarzyszyło czteromiesięcznym przygotowaniom do uroczystego otwarcia ekspozycji, które nastąpiło wobec zgromadzonych przedstawicieli władz miasta 4 czerwca1927roku. Tarnowianie zaś mogli zwiedzać wystawę od dnia następnego. Inwentarz „Muzeum Miasta Tarnowa” pozwala określić charakterystykę zbiorów. Największy był zespół dokumentów dotyczących historii miasta, ważną część zasobów stanowiły przedmioty związane z dziejami miasta. (pik – za muzeum.tarnow.pl itarnow.pl)





NOWA ODSŁONA!













tarnowski kurier kulturalny:







- - - - -